قال الامام الصادق علیه السلام: مَنْ زارَ قَبْرَ أَبی عَبْدِاللّه علیه السلام یَوْمَ عاشُوراءَ عارِفا بِحَقِّهِ کانَ کَمَنْ زارَ اللّه تَعالی فی عَرْشِه «حضرت امام صادق علیه السلام فرمودند: هر که قبر امام حسین علیه السلام را روز عاشورا زیارت کند در حالی که حق او را بشناسد، همانند کسی است که خدای بلند مرتبه را در عرشش زیارت کرده باشد.« التهذیب، ج۶، ص۵۱ وسائل الشیعه، ج۱۴، ص۴۷۶، ح۱۹۶۳۶
تقوي حالت نفساني است كه بر اثر كنارگيري از گناه و اطاعت از اوامر الهي براي متقي بدست مي آيد و در مقابل هر نوع گناه و وسوسه هاي شيطاني ايستادگي مي كند . به نظر مي رسد كه بهترين روش كسب تقوي ، عمل به دستورات ديني ( نماز ، روزه ، حج . خمس ، امر به معروف و نهي از منكر و … ) مي باشد . جهت كسب اطلاعات جامع جنابعالي را به مطالعه برخي آيات قرآن كريم كه پيرامون تقوي و آثار آن و نيز انسان هاي متقي وارد شده دعوت مي نمايم . 1) آل عمران آيه 76 - بل من اوفي بعهده و اتقي فان الله يحب المتقين ( وفا به عهد ) 2 ) اعراف آيه 172 – فمن اتقي و اصلح فلا خوف عليهم و لا هم يحزنون ( عمل صالح ) 3 ) آل عمران آيه 172 – للذين احسنوا منهم و اتقوا اجر عظيم ( كار نيك ) 4 ) مائده آيه 65 – ولو ان اهل الكتاب آمنوا و اتقوا عنهم لكفرنا عنهم سيئاتهم ( ايمان به خدا ) از جمله آيات مربوط به تقوي عبارتند از : تحريم آيه 65 – حشر آيه 59 – تغابن آيه 64 – اعراف آيه 96 – مريم آيه 73 – انفال آيه 56 – يونس آيه 63 – طلاق آيات 2 و 4 و 5 – بقره آيات 21 و 282 و 283 و 206
مهمترين عامل در تقويت روحيه و اعتماد به نفس داشتن انگيزه صحيح و اجراي دستورات و موازين شرعي است . مطالعه متون ديني ( قرآن و حديث اهل بيت(ع) ) آينده نگري ، برنامه ريزي ، دوري گزيدن از مجالس گناه ، شركت در محافل و انجمن هاي علمي ، ديني ، ورزشي ، هنري و انتخاب دوستان با فضيلت مي تواند زمينه هاي ترقي و پيشرفت را در تمامي امور فراهم سازد . هدفمندي در زندگي كليد جوشش و حركت است ، فردي كه مي داند چه چيزي مي خواهد ، آن را بدست خواهد آورد . همه به دنيا آمده ايم تا به كمال برسيم . با يك برنامه ريزي صحيح كه توأم با مطالعه دقيق مباني نظري در حوزه دين و اخلاق ، انجام دستورات شرعي ، دوري كردن از صحنه هاي هيجان انگيز و مجالس گناه ، عادت دادن زبان به ذكر الهي و چشم پوشي از نا محرم و حضور در محافل و انجمن هاي ديني ، علمي ، ورزشي ، هنري ، زمينه رضايت مندي خداوند و پدر و مادر را فراهم آورديد. اميد به فضل خداوند نشانه مؤمن است يأس را از خود دور كنيد كه شيطان از شما دور مي شود . با تكيه و توكل بر خداوند زندگي خود را بر نيكي ها بنا كنيد .
پرداخت بدهيهاي ميت موجب بريالذمه شدن وي ميشود و از سئوال و جواب در قيامت از حقالناس معاف ميگردد
بايد شرايطي را كه باعث انجام اين گناه و تكرار آن است تغيير داد اگر اين شرايط و زمينه ها محيط خاصي است بايد آن محيط را رها كرد و بعنوان مقدمه دوري از گناه از آن محيط هجرت كرده و خارج شد. اگر اين شرايط دوست يا دوستان خاصي است ، چنانچه دوستي با آنها علت انجام گناه است بايد از آن افراد كه در حقيقت دوست و خيرخواه واقعي انسان نيستند فاصله گرفت تا هنگامي كه از نظر روحي و قوت اراده به مقامي برسيد كه در صورت ارتباط با آنها تحت تأثير آنان قرار نگرفته و چه بسا بتوانيد رفتار آنها را تغيير دهيد . البته دوري از آنها لازم نيست بصورت اعلان قهر با آنها باشد مگر اينكه اظهار قهر با آنها باعث تغيير رفتار غلط آنها شود.
در آشناي با معارف قرآن و روايات نوراني اهل بيت بطور قطع مخالف اينگونه از رفتارها و گفتارها تحت عنوان هر نام و نيتي است . با مراجعه به قرآن ، انسان مييابد كه هدف همه انبياء به كمال رساندن انسان و بيرون كشيدن وي از حضيض پست دنيوي به اوج كمال معنوي ميباشد . چگونه ميتوان باور كرد اماماني كه خود مظهر اسماء و صفات خداوندي و چراغ هدايت ميباشند و در اين راه سخترين ناملايمات را بر خود روا داشتند راضي باشند كه آدميان خود را شبيه به حيوانات درنده خو نمايند . متاسفانه امروزه برخي تحت عنوان مداح به بدترين روش در ترويج فرهنگ اهل بيت دست زدهاند ، بطوري كه هر ناظري به سخافت و بي ارزشي اينگونه رفتارها حكم ميكند . در روايات اهل بيت كم نيست سخناني كه به توصيف شيعه و مؤمنين در عالي ترين صورت ممكن پرداختهاند . براي اطمينان خاطر جنابعالي را به كتاب شريف ( اصول كافي جلد دوم و سوم ) ارجاع ميدهم تا فاصله طولاني بين انديشههاي امامان شيعه و اينگونه اباطيل معلوم گردد . به تعبير امام صادق ( ع) ما شيعيان بايد زينت آنها باشيم و چگونه ميتواند يك سگ زينت باشد در يك كلمه ائمه انسان ميخواهند نه سگ . امام صادق در جلد دوم اصول كافي حديث دوم باب طينت مؤمن و كافر ميفرمايد : مؤمنين از طينت پيامبرانند . امام صادق (ع) همچنين در روايت 1 جلد سوم كافي ( خصائل مؤمن ) ميفرمايند : مؤمن را سزاوار است داراي هشت خصلت باشد . هنگام شدائد با وقار باشد . هنگام بلا شكيبا باشد . در فراواني نعمت سپاسگزار باشد . به آنچه خدا روزيش كرده قانع باشد . به دشمنانش ستم نكند . بارش را بر روستانش نيفكند . بدنش را در طلب روزي بكار بگيرد . مردم از ناحيه او در آسايش باشند . در پايان ميفرمايد : همانا علم دوست مؤمن است و بردباري وزيرش و عقل امير سپاهش و مدارا برادرش و احسان پدرش . با اين اوصاف چه تفاوتي بين مؤمن و شيعه از ديدگاه اهل بيت و آنچه برخي از مداحان كه تنها يا از سر نا آگاهي و يا طمع در دنيا به چنان كلماتي دهان باز ميكنند.
خير ، مشاهده ملائكه فقط براي برخي از پيغمبران كه به مقام رسالت رسيده اند ، ممكن است . بنابر اين براي پيامبراني كه فقط داراي مقام نبوت هستند و به رسالت نرسيده اند چنين مشاهده أي ممكن نيست و همين طور است درباره امامان ( الكافي ، كتاب الحجه ، باب طبقات انبياء و رسل ) و اگر در ظاهر قرآن در خصوص ساره همسر حضرت ابراهيم (ع) (هود73-70 ) و صريح قرآن در خصوص حضرت مريم (ع) ( مريم 17 ) . چنين ملاقاتي گزارش شده است . در واقع معجزه أي است به عنوان مقدمه پيامبري پس ملاقات فرشتگان در اين دنيا براي افراد با مقامات عالي هم ممكن نيست . روي همين اصل يكي از صفات قيامت روزي ذكر شده كه ملائكه مشاهده خواهند شد ( فرقان 22 )
براي مبتدي مهمترين كار ، از بين بردن موانع حضور است و اين پس از دوري از گناهان است مثل مال حرام خوردن و ... مانع حضور قلب در عبادات ، تشتت خاطر و كثرت و ارادات قلبيه است ( هر چه ديدنيها را ديدن ، هر چه شنيدنيها را شنيدن و هر چه ... ) و اين گاهي از امور خارجي است كه بواسطه حواس ظاهري انسان حاصل ميشود و گاهي تشتت خاطر و مانع از حضور قلب از امور باطني است . طريق علاج اين امور را اگر چه فرمودند رفع اين اسباب است مثل آن كه در بيت تاريكي يا محل خلوتي بايستد و چشم خود را در وقت نماز ببندد و در مواضعي گه جلب نظر ميكند نماز نخواند. با اعضاي بدنش بازي نكند و به آنها مشغول نشود. حواسش به چپ و راست نرود طوري كه بخواهد اشياء را شناسايي كند و خميازه نكشد و با خودش صحبت نكند . در حال چرت زدن و كسالت نماز نخواند و مانند آن ، آنچه ذكر شد در واقع مراحل ابتدائي كسب و تحصيل حضور قلب است ولي روشن است كه اين موارد رفع مانع نميكند و قلع ماده اصلي نمينمايد چرا كه عمده تصرف خيال است كه با منشاء جزئي كار خود را انجام ميدهد بلكه گاه ميشود كه در خانه تاريك و كوچك و تنها ، تصرفات خيال بيشتر هم بشود و نمازگزار را مشغول به بازيهاي ديگري كند . اينجاست كه بايد موانع باطني حضور قلب را از بين برد منشاء اين مانع بطور كلي دوتاست . يكي فرار بودن خود پرنده خيال است و اين مربوط به حب دنيا و توجه به امور دنيوي مثل مال و منال دنيوي نيست بلكه فرار بودن خيال خود مصيبتي است كه تارك دنيا نيز به آن مبتلا است و راه چاره آن از تمرين و ممارست ميگذرد نمازگزار آهسته آهسته بايد اين پرند هرا شكار كند و بر او مسلط شود يكباره ممكن نيست . و دوم ، حب دنيا و تعلق خاطر به حيثيات دنيوي است و گفتهاند كه دوستي دنيا منشاء همه گناهان است و اين مرتبه برتر حضور قلب است . علماي اهل فن و عابدان خبره براي تمركز و حضور قلب مطالب زيادي گفتهاند كه بايد به آنها رجوع كرد و آن به آن آنها را عمل و تمرين كرد واگر استاد زبده پرهيزكاري باشد زيرنظر او بهتر ميتوان موفق شد . پيامبر (ص) ميديدند مردي در حال نماز با ريش خود بازي ميكند فرمودند : اگر قلب ا.و خضوع ميداشت قطعاً همه اعضايش نيز خاشع بود.
اهل معرفت و صاحبان طريقت نبوي (ص) و علوي (ع) بر اين باورند كه براي تزكيه نفس (باطن ) و دور شدن از رذائل اخلاقي و كسب ملكات حسنه نفساني و صفات عاليه روحاني سه مرتبه است. مرتبه اول تجليه : اولين مرحله ، بكار گرفتن قوانين و دستورالعمل هاي شرعي ، اطاعت از واجبات الهي و ترك محرمات در تهذيب نفس است . مرتبه دوم : تخليه : پاك نمودن نفس يا روح و باطن خود از همه رذائل اخلاقي و سوء خلق ولو گناهان صغيره مرتبه سوم : تحليه : بعد از پاك نمودن نفس از رذائل اخلاقي همچون حسد ، بخل ، دروغ ، تهمت زدن ، غيبت و … روح يا باطن انسان ، آمادگي آراسته شدن به زيور كمال و فناء في الله و شهود قلبي خداوند را پيدا مي كند . اين مرحله عالي ترين مرتبه كمال انساني است (مراتب نفس : منظومه حكمت ملا هادي سبزواري صفحات 213 – 214 ) اين طريقي است كه اولياء الهي همچون پيامبر (ص) و علي (ع) و ساير ائمه هدي (ع) قدم گذاشته اند و به كمال وجودي خود رسيده و مظهر اسماء و صفات الهي گرديده اند و به تعبيري به مقام انسان كامل كه حقيقت قرآن كريم است نائل شده اند. نكته أي كه ياد آوري آن خالي از فايده نمي باشد ، آن است كه گاهي شنيده مي شود برخي از مدعيان اهل طريقت معتقد هستند حتي مي توان بدون انجام فرائض ديني ( واجبات ) و ترك نواهي (محرمات ) و تنها با ذكرهاي خاص مثل لا اله الا الله به مقامات عاليه و كمال معنوي رسيد . در حالي كه اين ادعا از اساس باطل است زيرا سيره عملي و نظري پيامبر (ص) و ائمه (ع) مؤيد اين مطلب است كه خود آن بزرگواران ، پيشتاز و مقدم بر همه ، به دستوراتي شرعي عمل مي كردند. هيچ ذكري بالاتر از نماز و هيچ تزكيه اي بهتر از روزه گرفتن نيست. به باور بيسياري از علماي اخلاق و تربيت اولين قدم براي تحصيل معارف و اخلاق فاضله ضمن انجام فرائض ديني و انس با قرآن است ، كه اساس همه معارف توحيدي و اخلاقي مي باشد . در مرحله بعد كتاب هاي ذيل خدمتتان معرفي مي شود .
شعر و ادبيات فارسي گنجينه اي عظيم در باب شناساندن معرفت نفس ، اخلاق كريمه و نيز دربردارنده نمونه هاي روشن در توصيف اخلاق رذيله مي باشد . دراين راستا شاعران بزرگي پا به عرصه وجود گذاشتند و آثار گرانسنگي را به جامعه بشري تقديم نمودند . از آن جمله عبارتند : مثنوي معنوي مولانا جلال الدين رومي بوستان و گلستان سعدي ديوان اشعار حافظ ديوان اشعار رودكي ، عنصري ، جامي ديوان شعر نظامي گنجوي ديوان شعر شمس تبريزي شاهنامه فردوسي مطالعه آثار و منابع تحقيقي ذيل كه توسط انديشمندان معاصر درباره عشق ، اخلاق و الهيات در شعر فارسي نوشته است به شما سفارش مي شود. 1- آسمان و خاك ؛ الهيات شعر فارسي از رودكي تا عطار نوشته تاجماه آصفي 2- مجموعه ارسال المثل در شعر فارسي از شاهنامه فردوسي نوشته عليرضا منصور 3- بوي جان ، مقاله هايي درباره شعر عرفاني فارسي نوشته نصرال … پور جوادي 4- ذره و خورشيد ؛ عشق و عرفان و جلوه هاي آن در شعر فارسي نوشته داريوش صبور 5- شعر صوفيانه فارسي ؛ درآمدي بر كاربرد عرفاني شعر فارسي كلاسيك نوشته يوهانس توماس پيتر ترجمه مجد الدين كيواني 6- سيري در شعر فارسي نوشته عبدالحسين زرين كوب 7- عشق در مثنوي معنوي نوشته احمد حسيني كازروني 8- مشق عشق ؛ زيباترين توضيحات عشق ، عاشق ، معشوق در شعر و عرفان فارسي
اولين قدم براي درك عبادات و لذت بردن از مناجات … آراستن خود به عبادات شرعي است. در قدم بعدي بايد روح و جان خود از رذائل اخلاقي خالي كرد تا هنگامي كه رذائل اخلاقي و صفات مذموم با باطن انسان عجين است ، جائي براي قرب معنوي و لذت روحي نمي باشد. تقويت ايمان منوط به انجام فرائض است و دقت در معاني آيات نماز و قرآن و ظرايف آنها به انسان ، علاوه بر آرامش باطن، روحيه تقوي ، عطا خواهد نمود. الا بذكر الله تطمئن القلوب
لتجدنهم احرص الناس علي حيوة و من الذين اشركوا يود احدهم لو يعمر الف سنة و ما هو بمزحزحه من العذاب ان يعمروالله بصير بما يعلمون ترجمه : ( أي پيامبر ) هر آن ، يهود را حريص ترين مردم حتي ( حريص تر ) از مشركان بر زندگي ( اين دنيا و اندوختن ثروت ) خواهي يافت ( تا آنجا كه ) هر يك از آنها دوست دارد هزار سال عمر كند ، در حالي كه ( اگر ) اين عمر طولاني به آنان داده شود ، آنان را از عذاب خداوند باز نخواهد داشت و خداوند به اعمال آنها بيناست . كلمه حرص در كتاب لغت به معناي آز و طمع و حريص به معناي آزمند و طمع كار آمده است . و در اصطلاح حريص به كسي مي گويند كه به حد خود قانع نيست و همه چيز را براي خود مي خواهد ، در تقسيم بندي اخلاقي ، اين صفت جزء صفات رذيله شمرده شده و اگر انسان ها با آن مبارزه و آن را از جان و روح خود پاك نكنند ، كارشان به جائي مي رسد كه براي بدست آوردن دنيا و مطامع آن دست به هر جنايت و خيانتي خواهند زد . ما به وضوح مشاهده مي كنيم كه ريشه جنگ ها ، بي عدالتي ها و تجاوزات ، برگشت به همين اخلاق زشت مي كند و تا هنگامي كه باطن و روح را از امثال اين صفات پالايش نكنيم ، نمي توانيم بنده خوبي براي خدا باشيم. پيامبر (ص) فرموده اند : دينار و درهم (دنيا ) موجب هلاكت گذشتگان شد و اگر دل به دنيا ببنديد موجب هلاكت شما نيز مي گردد . و نيز امام باقر (ع) فرموده اند : مثل انسان حريص به دنيا مثل كرم ابريشم است ، هر مقدار كه كرم ، ابريشم توليد كند خروجش از پيله سخت تر و در نتيجه مي ميرد در حديثي از امام صادق (ع) آمده : كسي كه دل بستگي به دنيا پيدا كند ، قلب و روح او به سه صفت آلوده مي شود : 1- حرصي كه از روحش جدا نمي شود 2- آرزوهايي كه دست يافتني نيستند 3- اميدهايي كه به آنها نمي رسد . با تأمل در آن چه گفته شد نتيجه مي گيريم ؛ حرص صفت زشت و ناپسندي است كه علاوه بر خدشه دار كردن شخصيت فرد حريص ، موجب اشاعه روحيه تجاوز گري ، بي عدالتي ، ستم ، آرزوهاي طولاني و دست نيافتني مي گردد . اميدواريم با تأسي به قرآن و احاديث اهل بيت (ع) روح و جان خود را از اين گونه صفات پالايش كنيم .
از روايات بدست مي آيد (علم جديد نيز مؤيد آن است) كه برخي از صفات و روحيات پدر و مادر و يا آباء و اجداد به اطفال منتقل مي شود و به صورت يك ژن نهفته در طول زمان فعال مي گردد. گرچه وجود اينگونه ژنها علت اساسي براي صفات و يا اخلاق طفل در آينده نمي باشد لكن مي توانند بصورت علت مقدماتي، شرايط را فراهم سازند، البته نقش تربيتي پدر و مادر و جامعه آنچنان زياد است كه گاهي مي تواند بسياري از فرصتها را براي طفل فراهم و يا از بين ببرد، در روايت آمده هر مولودي بر فطرت الهيِ پاك ، متولد مي گردد و اين پدر و مادر هستند كه او را از مسير حق خارج مي كنند. نتيجه آنكه ذات و فطرت بچه ها مي تواند تاثير در تربيت پدر و مادر داشته باشد كما اينكه پدر و مادر مي توانند در تغيير برخي زمينه ها نقش داشته باشند.
علت توجه بيش از حد گروهي از مردم به زرق و برق دنيوي، نوع نگاه آنها به دنيا است. برخي از افراد در اين فكر هستند كه همه چيز به دنيا ختم مي شود، واز طريقي كسب درآمد كرده و از خرج كردن بي محابا و اسراف آميز نيز ابائي ندارند. اخلاقيات، معنويت و كمك به همنوع در نزد اين دسته رنگ باخته و همه ملاكات انساني را محدود به پول، قدرت و زيبائي كرده اند. به تعبير قرآن، گروهي از مردم فقط دنيا را مي خواهند و آخرت را رها كرده اند: 1-منكم من يريد الدنيا (آل عمران آيه/152) 2-تبتغون عرض الحياه الدنيا (نساء آيه/94) 3-من كان يريد ثواب الدنيا (نساء آيه 134) 4-قالو ان هي الا حياتنا الدنيا (انعام آيه/29) 5-ذرالذين اتخذوا دينهم لعباً و لحمداً و غرتهم الحياه الدنيا (انعام آيه/70) 6-تريدون عرض الدنيا (انفال آيه/67)
مهترين روش براي اعتماد سازي بين والدين و فرزندان احترام گذاشتن به ديدگاه ها،شنيدن نصايح دلسوزانه آنها وبرخورد صادقانه و به دور از هر گونه ريا كاري با آنها مي باشد.پدر و مادر مي توانند بهترين دوستان باشند. تجربيات، دلسوزي و علاقه عاطفي آنها بزرگترين سرمايه براي هر فرزندي است. هم صحبتي فرزندان با پدر و مادر از بسياري اختلالات روحي و كمبود عاطفي جلوگيري مي كند. درباره دوستان هم مي توان اين توصيه ها را اجرا كرد. دوست را هنگامي مي توان معتمد قرار داد كه صداقت، درستي در فكر و عمل او را به تجربه ديده باشيم و ما نيز براي او ثابت كرده باشيم كه قابل اعتماد هستيم و مي توانيم او را در شدائد و ناگواريها كمك و پشتيبان باشيم .
